Alluloza – co to jest, czy jest keto i czy jest dopuszczona w UE
Alluloza (D-psikoza) to rzadki cukier prosty – odmiana fruktozy, która ma ok. 70% słodkości cukru, a organizm prawie jej nie metabolizuje[1], [2], [3]. W USA traktuje się ją jako składnik o 0,4 kcal/g[3], natomiast w Unii Europejskiej nie ma zezwolenia jako nowa żywność[1], [4].
W skrócie
- Słodkość: ok. 70% cukru – zamiast 100 g cukru potrzeba jej więcej[1].
- Kalorie: FDA przyjmuje 0,4 kcal/g, bo ok. 70% dawki jest wydalane w niezmienionej postaci[3].
- Glukoza: według przeglądu FDA podnosi glukozę i insulinę w znikomym stopniu[3].
- Status w UE: EFSA w 2025 r. uznała, że bezpieczeństwa nie da się ustalić, bo wnioskodawca nie uzupełnił danych; alluloza nie figuruje w unijnym wykazie nowej żywności[1], [4].
- Pieczenie: rumieni się mocniej niż cukier – im więcej allulozy w cieście, tym ciemniejsza skórka[5].
Alluloza – co to jest?
Alluloza ma ten sam wzór sumaryczny co glukoza i fruktoza (C6H12O6). Od fruktozy różni się tylko ułożeniem grupy hydroksylowej przy trzecim atomie węgla, dlatego chemicy nazywają ją epimerem fruktozy. W niewielkich ilościach występuje naturalnie w żywności, a na skalę przemysłową wytwarza się ją z fruktozy przy użyciu enzymu (epimerazy D-psikozy)[1]. Należy do tzw. rzadkich cukrów[2].
Alluloza nie jest poliolem jak erytrytol czy ksylitol, tylko cukrem prostym[1] – różnice opisuje hasło poliole. Zalecenia WHO z 2023 r. dotyczące słodzików niecukrowych nie obejmują niskokalorycznych cukrów – WHO traktuje je jako cukry dostarczające kalorii, a nie jako słodziki niecukrowe[6].
Ile kalorii ma alluloza?
Amerykańska FDA w wytycznych z 2020 r. przyjęła dla allulozy 0,4 kcal/g. Uzasadnienie: alluloza szybko się wchłania, w ciągu 24 godzin znika z krwi, a ok. 70% spożytej dawki jest wydalane w niezmienionej postaci z moczem i kałem w ciągu 48 godzin; w jelicie grubym prawie nie ulega fermentacji[3].
Unijne przepisy o etykietowaniu nie przewidują dla allulozy osobnego współczynnika – w wykazie są tylko węglowodany (4 kcal/g), poliole (2,4 kcal/g), erytrytol (0 kcal/g) i kilka innych składników[7]. Ponieważ alluloza nie jest w UE dopuszczona do obrotu, kwestia ta nie została rozstrzygnięta.
Czy alluloza podnosi cukier we krwi?
Po przeglądzie badań FDA uznała, że alluloza wywołuje jedynie znikomy wzrost glukozy i insuliny[3]. Metaanaliza badań u zdrowych osób wskazuje, że 5 lub 10 g allulozy dodane do posiłku zmniejszało nawet wzrost glukozy po jedzeniu (więcej o tym, jak mierzy się ten wzrost, w haśle indeks glikemiczny). Autorzy zaznaczają, że badań było mało i były niewielkie, a część autorów jest związana z producentem allulozy[2].
W metaanalizie 6 badań z udziałem 126 osób z cukrzycą typu 2 alluloza zmniejszała wzrost glukozy po posiłku i czas z glikemią powyżej zakresu, ale nie zmieniała istotnie glukozy na czczo ani wydzielania insuliny. Autorzy podkreślają, że skutki długoterminowe wymagają dalszych badań[8].
Czy alluloza jest keto?
Pod względem wpływu na glukozę – tak[3]. W USA alluloza jest wykazywana w „Total Carbohydrate”, ale FDA zezwala, by nie wliczać jej do cukrów ani cukrów dodanych[3]. Na keto odejmuje się ją od węglowodanów, podobnie jak erytrytol – tak liczy kalkulator węglowodanów netto, a zasady opisuje hasło węglowodany netto.
Gdyby alluloza była oznakowana zgodnie z przepisami UE, trafiłaby do pozycji „cukry”, bo ta obejmuje wszystkie cukry proste i dwucukry[7]. Na etykiecie produktu z allulozą „cukry” mogą więc wyglądać wysoko, choć glukoza po nim niemal nie rośnie.
Czy alluloza jest dopuszczona w UE?
Nie. Alluloza jest w UE nową żywnością, a nowa żywność może być wprowadzana na rynek tylko wtedy, gdy uzyskała zezwolenie i jest wpisana do unijnego wykazu[9]. W skonsolidowanym wykazie nowej żywności (stan na 10.08.2026) allulozy nie ma[4].
Pierwszy wniosek o dopuszczenie złożyła w 2018 r. firma Petiva Europe. EFSA wskazała braki w danych – dotyczące składu, procesu produkcji, proponowanych zastosowań, genotoksyczności i badań na ludziach – a wnioskodawca mimo kilku wezwań ich nie uzupełnił. W opinii z czerwca 2025 r. panel EFSA stwierdził, że na podstawie dostępnych danych bezpieczeństwa allulozy nie da się ustalić. Zaznaczył też, że dostępne badania na ludziach nie wystarczały, zwłaszcza w odniesieniu do osób z cukrzycą, osób starszych i dzieci[1].
EFSA nie uznała allulozy za szkodliwą – uznała, że brakuje danych, by ocenić jej bezpieczeństwo[1]. Komisja Europejska wymienia kolejne wnioski o dopuszczenie allulozy złożone przez inne firmy[10], więc status może się zmienić. Do tego czasu produkt z allulozą kupiony w sklepie internetowym nie ma w UE zezwolenia jako żywność.
Alluloza w USA – FDA i etykiety
W wytycznych z 2020 r. FDA ogłosiła, że nie będzie wymagać wliczania allulozy do „Total Sugars” i „Added Sugars” oraz pozwoli liczyć jej kaloryczność jako 0,4 kcal/g. Alluloza nadal musi być wliczona w „Total Carbohydrate” i wymieniona w składzie. To stanowisko obowiązuje do czasu ewentualnej zmiany przepisów[3].
Alluloza w pieczeniu i w kuchni keto
Alluloza ma ok. 70% słodkości cukru[1], więc w przepisach daje się jej więcej – proporcje znajdziesz w przeliczniku słodzików. Najbardziej zauważalna różnica w pieczeniu to kolor: w badaniu na babkach piaskowych skórka brązowiała tym mocniej, im więcej cukru zastąpiono allulozą. Miękisz był przy tym nieco mniej wilgotny, a najlepiej oceniono babki, w których allulozą zastąpiono 25% cukru[5].
W praktyce wypieki z allulozą warto obserwować pod koniec pieczenia i w razie potrzeby przykryć je folią. Alluloza bywa łączona z erytrytolem – opis jego właściwości znajdziesz w haśle erytrytol.
Najczęstsze pytania
Czy alluloza jest legalna w Polsce?
Nie ma zezwolenia jako nowa żywność w UE, a więc i w Polsce – nie figuruje w unijnym wykazie nowej żywności[4], [9].
Czy alluloza jest bezpieczna?
FDA uznała, że alluloza wywołuje znikomy wzrost glukozy i insuliny oraz nie sprzyja próchnicy[3]. EFSA nie mogła ocenić jej bezpieczeństwa z powodu braku danych, zwłaszcza o długotrwałym spożyciu[1].
Alluloza czy erytrytol?
Erytrytol jest w UE dopuszczony (E968) i ma 0 kcal/g[11], [7]. Alluloza słodzi podobnie (ok. 70% cukru)[1] i mocno rumieni się w piekarniku[5], ale w UE nie ma zezwolenia[4].
Czy alluloza to cukier?
Chemicznie tak – to cukier prosty[1]. Ze względu na znikomy wpływ na glukozę FDA zezwala, by na amerykańskich etykietach nie wliczać jej do cukrów[3].
Źródła
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T, Cámara M i in. Safety of D‐allulose as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283. EFSA Journal. 2025;23(6):e9468. doi:10.2903/j.efsa.2025.9468
- Tani Y, Tokuda M, Nishimoto N, Yokoi H, Izumori K. Allulose for the attenuation of postprandial blood glucose levels in healthy humans: a systematic review and meta-analysis. PLoS ONE. 2023;18(4):e0281150. doi:10.1371/journal.pone.0281150
- U.S. Food and Drug Administration (FDA). Guidance for Industry: The Declaration of Allulose and Calories from Allulose on Nutrition and Supplement Facts Labels. Październik 2020 (wersja ostateczna; zawiadomienie: Federal Register 2020;85(202):66217–66219). fda.gov
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/2470 z dnia 20 grudnia 2017 r. ustanawiające unijny wykaz nowej żywności – tekst skonsolidowany z 10.08.2026. EUR-Lex
- Lee P, Oh H, Kim SY, Kim YS. Effects of d-allulose as a sucrose substitute on the physicochemical, textural, and sensorial properties of pound cakes. Journal of Food Processing and Preservation. 2020;44(6):e14472. doi:10.1111/jfpp.14472
- World Health Organization. WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight control in newly released guideline. Komunikat, 15 maja 2023. who.int
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (tekst skonsolidowany), załącznik I pkt 7–9, załącznik III pkt 2.4, załącznik XIV. Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 18. EUR-Lex
- Ayesh H, Suhail S, Ayesh S. Impact of allulose on blood glucose in type 2 diabetes: a meta-analysis of clinical trials. Metabolism Open. 2024;24:100329. doi:10.1016/j.metop.2024.100329
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie nowej żywności, art. 6. Dz.U. L 327 z 11.12.2015, s. 1. EUR-Lex
- Komisja Europejska, DG SANTE. Novel food – Summary of applications and notifications (pozycje: allulose). Dostęp: 8.10.2026. food.ec.europa.eu
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 poprzez ustanowienie unijnego wykazu dodatków do żywności (część B, substancje słodzące). Dz.U. L 295 z 12.11.2011, s. 1. EUR-Lex
